Çekiliş için izin gerekir mi?
Türkiye'de karşılığı nakit olmayan piyango ve çekilişler Milli Piyango İdaresi'nin (MPİ) denetimindedir. Bir ürün, hizmet veya markanın tanıtımı amacıyla düzenlenen çekilişler için kural olarak MPİ'den izin alınması gerekir; sosyal medya çekilişleri de buna dahildir. Mevzuat bazı durumları, örneğin kamu kurumlarının sosyal amaçlı çekilişlerini, izin şartından ayrı tutar.
İzinsiz çekiliş düzenleyen sosyal medya fenomenleri hakkında soruşturmalar açıldı. Ödülü yüksek olan veya bir markanın sponsor olduğu çekilişlerde izin konusunu başlamadan önce netleştirin.
İzin nasıl alınır?
Başvuru, MPİ'nin ilgili birimine yazılı olarak veya internet üzerinden yapılır. Başvuruda genellikle şunlar istenir:
- dilekçe ve düzenleyen firmanın bilgileri;
- çekilişin şartları, tarihi ve nasıl yapılacağı;
- ikramiyelerin listesi ve değeri;
- ikramiyelerin teslimini güvenceye alan teminat.
Kişisel hesap mı, işletme hesabı mı?
Bir işletmenin ürününü tanıtmak için yapılan çekiliş ticari bir kampanyadır. Bir markanın ödülü verdiği iş birliği çekilişlerinde de amaç tanıtımdır. Bu durumda izin ve şartlar konusunda sorumluluğun kimde olduğunu (çoğunlukla sponsor firma) baştan yazılı olarak belirleyin.
Kendi takipçilerine kendi parasıyla küçük bir hediye veren kişisel hesapların durumu daha az nettir. Takipçi kazanmak için düzenli ve yüksek değerli çekilişler yapıyorsanız bunu ticari faaliyet olarak düşünün.
Noter şart mı?
İzinli çekilişlerde çekilişin nasıl ve kimin huzurunda yapılacağı izin sürecinde belirlenir; büyük kampanyalarda noter huzurunda çekiliş yaygın bir uygulamadır. İzin gerektirmeyen küçük bir çekilişte noter zorunluluğu yoktur, ancak sonucu kanıtlayabilmeniz gerekir. Kazananları, yorumlarını ve gönderiyi gösteren herkese açık bir sonuç sayfası bunun en kolay yoludur.
Şartlar metninde neler olmalı?
İzinli olsun olmasın, katılımcıların görebileceği açık bir şartlar metni yazın. İçinde şunlar olmalı:
- düzenleyen: ad veya unvan ve iletişim bilgisi;
- tarihler: başlangıç ile bitiş tarihi ve saati;
- kimler katılabilir: yaş sınırı, Türkiye'de ikamet, çalışanların hariç tutulması;
- katılım yolu: yorum, takip, etiket; birden fazla yorumun ek şans sayılıp sayılmadığı;
- ödül: açık tanımı ve nakde çevrilip çevrilemeyeceği;
- seçim yöntemi: rastgele çekiliş, tarihi ve kullanılan araç;
- bildirim: kazanana nasıl ulaşılacağı ve cevap süresi;
- kişisel veriler: hangi bilginin ne için ve ne kadar süreyle tutulacağı.
KVKK: kişisel veriler
Adres ve telefon gibi bilgileri yalnızca kazanandan, kargo için isteyin; tüm katılımcılardan toplamayın. Şartlar metnine kısa bir aydınlatma ekleyin: verileri kim, hangi amaçla, ne kadar süre işleyecek. Ödül teslim edildikten sonra adresi silin. Kazananı kullanıcı adıyla duyurmak yaygındır; tam ad veya fotoğraf için kazananın onayını alın.
Reklam etiketi ve vergiler
Ticaret Bakanlığı Reklam Kurulu'nun sosyal medya etkileyicilerine yönelik kılavuzu, ücretli veya ürün karşılığı yapılan paylaşımların reklam olduğunun açıkça belirtilmesini ister. Bir markanın ödülü verdiği çekilişte #reklam veya #işbirliği gibi bir ifadeyi paylaşımın başında kullanın.
İkramiyeler için vergi yükümlülüğü doğabilir ve bu yükümlülük çoğunlukla çekilişi düzenleyene düşer. Oran ve beyan için mali müşavirinize danışın.
Çekilişten sonra: kayıtlar
Şartlar metnini, sonuç linkini, kazananla yazışmayı ve teslim belgesini en az birkaç ay saklayın. İzinli çekilişlerde İdare'ye sunulacak belgeler izin yazısında belirtilir; bu kayıtlar o aşamada da işinize yarar.
Platformların kuralları
Meta, Instagram ve Facebook çekilişleri için resmi kurallar, platformun sorumluluktan muaf tutulması ve çekilişin platform tarafından düzenlenmediğinin belirtilmesini ister; Facebook'ta “zaman tünelinde paylaş” katılım şartı olamaz. TikTok ve YouTube ise sponsorlu içeriğin işaretlenmesini ister. Ağ bazında ayrıntılar: Instagram, Facebook, TikTok, YouTube.
Örnek çekiliş şartları metni
Köşeli parantez içindeki yerleri doldurun. Ticari ve izne tabi bir çekilişte metni izin başvurusundaki şartlarla birebir uyumlu tutun.
“[Kampanya adı]” çekiliş şartları 1. Düzenleyen: [Ad / unvan, adres, e-posta]. Bu çekiliş [Instagram/Facebook/TikTok/YouTube] tarafından düzenlenmemekte ve desteklenmemektedir. 2. Süre: [tarih, saat] ile [tarih, 23.59] arası. 3. Katılım: Türkiye'de ikamet eden, 18 yaşını doldurmuş kişiler katılabilir. Düzenleyenin çalışanları katılamaz. 4. Katılım yolu: [Gönderi linki] altına yorum yazmak. [Her yorum bir katılım sayılır. / Kişi başına bir katılım geçerlidir; bu kurala uymayan kazananın yerine yeniden çekiliş yapılır.] Spam yorumlar çekilişten önce ayıklanır. Katılım ücretsizdir, satın alma şartı yoktur. 5. Ödül: [ayrıntılı tanım, değeri]. Ödül nakde çevrilemez. 6. Seçim: Süre bitiminde kazanan çevrim içi bir araçla rastgele seçilir; sonuç herkese açık bir linkle paylaşılır. 7. Bildirim: Kazanana yorumuna cevap ve özel mesajla ulaşılır. [48 saat] içinde dönüş yapmazsa yeniden çekiliş yapılır. 8. Kişisel veriler: Kazananın adı ve adresi yalnızca ödül gönderimi için kullanılır, teslimden sonra silinir. 9. Düzenleyen, hile veya mücbir sebep durumunda çekilişi iptal etme hakkını saklı tutar.